Οι Ρώσοι επιστρέφουν στα μετρητά: Πώς ο πόλεμος και διακοπές στο διαδίκτυο κλονίζουν την οικονομία

Η ρωσική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια απροσδόκητη στροφή προς το παρελθόν, καθώς οι πολίτες και οι επιχειρήσεις εγκαταλείπουν μαζικά τις ψηφιακές συναλλαγές για χάρη των μετρητών. Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας που ανέλυσε το BBC, από τις αρχές του έτους έχουν διοχετευθεί στην κυκλοφορία 1,56 τρισεκατομμύρια ρούβλια σε φυσική μορφή (περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια).

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει καταγραφεί εκτός της περιόδου της πανδημίας. Η εξέλιξη αυτή ασκεί έντονη πίεση σε μια ήδη επιβραδυνόμενη πολεμική οικονομία, με το υπουργείο Οικονομίας της χώρας να υποβαθμίζει την πρόβλεψη για την ανάπτυξη του ΑΕΠ το 2026 στο μόλις 0,4%.

Το «ψηφιακό σκοτάδι» και το αίσθημα της ανασφάλειας

Η βασικότερη αιτία πίσω από αυτή τη μαζική απόσυρση μετρητών εντοπίζεται στις συχνές διακοπές λειτουργίας του κινητού διαδικτύου, τις οποίες επιβάλλουν οι ρωσικές αρχές ασφαλείας ως μέτρο αντιμετώπισης των ουκρανικών επιθέσεων με drones. Οι αποκλεισμοί αυτοί καθιστούν αδύνατη τη χρήση τραπεζικών καρτών και ψηφιακών εφαρμογών πληρωμών σε μεγάλες περιοχές της χώρας.

Για τον μέσο Ρώσο πολίτη, η κατοχή χαρτονομισμάτων έχει μετατραπεί σε ζήτημα επιβίωσης και ψυχολογικής ασφάλειας, καθώς η εμπιστοσύνη στη σταθερότητα των ψηφιακών υποδομών κλονίζεται καθημερινά. Παρά τα εξαιρετικά υψηλά επιτόκια που προσφέρουν οι ρωσικές τράπεζες για να προσελκύσουν καταθέσεις, το σοβιετικό ένστικτο της φύλαξης χρημάτων «κάτω από το στρώμα» επιστρέφει δυναμικά, τονίζει το βρετανικό δίκτυο.

Η στροφή στη σκιώδη οικονομία και η φοροδιαφυγή

Πέρα από τις τεχνικές δυσκολίες, η επιστροφή στα μετρητά τροφοδοτείται από μια συνειδητή προσπάθεια των επιχειρήσεων να αποφύγουν τη βαριά φορολογία. Σε μια προσπάθεια να χρηματοδοτήσει το αυξανόμενο κόστος, η ρωσική κυβέρνηση αύξησε τους φορολογικούς συντελεστές και επέκτεινε τη βάση των υπόχρεων.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα, μικρομεσαίες επιχειρήσεις όπως εστιατόρια, φαρμακεία και ινστιτούτα αισθητικής να ζητούν πλέον επίμονα από τους πελάτες τους να πληρώνουν με μετρητά, ώστε να αποκρύπτουν έσοδα και να παραμένουν κάτω από τα όρια φορολόγησης. Παράλληλα, κορυφαία τραπεζικά στελέχη, όπως ο οικονομικός διευθυντής της Sberbank, Taras Skvortsov, προειδοποιούν για ανησυχητικές ενδείξεις επιστροφής των «μισθών σε φακέλους», γεγονός που εμποδίζει τη ροή ρευστότητας πίσω στο επίσημο τραπεζικό σύστημα.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η τρέχουσα κατάσταση αναδεικνύει μια βαθιά αντίφαση στους κόλπους της ρωσικής κρατικής μηχανής. Από τη μία πλευρά, το οικονομικό επιτελείο προσπαθεί να απομυζήσει κάθε δυνατό πόρο από τους πολίτες μέσω αυστηρών φόρων και προστίμων για να καλύψει το έλλειμμα του προϋπολογισμού.

Από την άλλη, οι υπηρεσίες ασφαλείας, στην προσπάθειά τους να αναχαιτίσουν τις στρατιωτικές απειλές με διακοπές στο διαδίκτυο, υπονομεύουν άθελά τους αυτή τη στρατηγική, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την είσπραξη των φόρων. Αυτός ο εσωτερικός διχασμός όχι μόνο επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα, αλλά οδηγεί και σε περαιτέρω διόγκωση της παραοικονομίας, ναρκοθετώντας τη μεσοπρόθεσμη σταθερότητα της χώρας.